روى آجر يا در اوجاغ در زير خاكستر گرم و آتش بپزند تا پخته گردد ، پس برآورند و بگذارند تا سرد شود گل و خمير را از آن دور نموده ، سوراخ كرده آب صاف آن را بگيرند و هفتاد مثقال آن را تنها جهت حمّى دق و حميات محترقهء صفراويه و دمويه و تسكين اطفاى حرارت و لهيب صفراء بنوشند و در بعضى مواد با شكر يا با ادويهء مناسبهء ديگر نيز مجوز است و جهت اسهال نمودن با ادويهء ملينه ، نيكو دوايى است . « 1 » ماء الرمانين ماء الرمانين المعصورين با شحم : چون نيم رطل آن را تا يك رطل و بيست مثقال ، شكر خام داخل كرده بنوشند ، اسهال صفراء كند و مقوّى معده است و جهت تب‌هاى صفراوى و يرقان و حكه و جرب نافع است . صنعت آن : بگيرند انار ترش و انار شيرين ، متساوى و همان قسم درست به دست و انگشت دانه‌هاى آن را فشرده نرم نمايند ، پس سر آن را ببرند و آب آن را به قوت تمام بفشارند ، پس صافى نموده وزن كرده ، نيم رطل آن را تا يك رطل به حسب حاجت ، شكر سفيد خام ، بيست مثقال ؛ داخل كرده بگذارند تا شكر حل شود صافى نموده بنوشند . « 2 » ماء السّكر / ماء الشكر / آب تازه نيشكر آب تازهء نيشكر : بدين نحو كه قصب آن را گرفته به چرخ و يا به كوبيدن [ از آن استخراج نمايند ] . طبيعت آن : آب تازهء نيشكر در اول گرم و در آخر آن تر . خواص آن : جهت تليين طبع و حلق و سينه و شش و جلاى رطوبت آن و جهت سرفه و احتباس بول و قرحه ؛ نافع و مولد خون معتدل و مورث نفخ و نزول آب در خصيه ؛ اكثار آن و مكيدن آن ناشتا جالى معده و بعد انهضام طعام ملين طبع و اخراج كنندهء ثفل به آسانى و بالاى طعام مولد بلغم و نفخ و قراقر و نقوع آن در گلاب ؛ جلاى آن زياده و چون آب معصور آن را چند جوش خفيفى داده نيم گرم بياشامند جهت سرفهء بارد و تصفيهء صوت . « 3 »

--> ( 1 ) . محمد حسين عقيلى خراسانى ؛ مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 2 ، ص 545 . ( 2 ) . همان ، ص 141 ؛ و . مخزن الادويه ، ذيل ماده « رمان » . ( 3 ) . مخزن الادويه ، ص 508 .